Επιστρέφω στην Ελλάδα: τι γίνεται φορολογικά;

Η επιστροφή στην Ελλάδα μετά από χρόνια διαμονής στο εξωτερικό είναι μια απόφαση που, πέρα από τις προσωπικές και επαγγελματικές της διαστάσεις, έχει και σαφείς φορολογικές συνέπειες. Το πρόσωπο που επαναπατρίζεται αποκτά εκ νέου φορολογική κατοικία στην Ελλάδα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη φορολόγηση του παγκόσμιου εισοδήματός του, και οφείλει να προετοιμαστεί κατάλληλα ώστε η μετάβαση να γίνει ομαλά.

Πότε ενεργοποιείται εκ νέου η φορολογική κατοικία

Η φορολογική κατοικία Ελλάδας επανέρχεται όταν το πρόσωπο μεταφέρει και πάλι το κέντρο των βιοτικών του σχέσεων στη χώρα — δηλαδή όταν εγκαθίσταται μόνιμα, αναλαμβάνει εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα, και οι δεσμοί του με την προηγούμενη χώρα διαμονής αποδυναμώνονται σταδιακά. Η μεταβολή αυτή πρέπει να δηλωθεί στην αρμόδια φορολογική αρχή, ώστε το μητρώο να ενημερωθεί αναλόγως και το πρόσωπο να ενταχθεί εκ νέου στο καθεστώς φορολογικού κατοίκου Ελλάδας.

Η δήλωση εισοδήματος μετά την επιστροφή

Από τη στιγμή που αναγνωρίζεται η φορολογική κατοικία Ελλάδας, ο φορολογούμενος υποχρεούται να δηλώνει στην Ελλάδα το σύνολο του εισοδήματός του, ανεξαρτήτως από πού προέρχεται — συμπεριλαμβανομένων τυχόν εισοδημάτων που εξακολουθούν να προκύπτουν από τη χώρα προηγούμενης διαμονής. Σε αυτό το σημείο αποκτούν ιδιαίτερη σημασία οι τυχόν συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας μεταξύ Ελλάδας και της χώρας προέλευσης του εισοδήματος, καθώς μπορούν να αποτρέψουν τη διπλή φορολόγηση του ίδιου εισοδήματος.

Ειδικά καθεστώτα για επαναπατριζόμενους

Η ελληνική νομοθεσία έχει θεσπίσει, τα τελευταία χρόνια, ειδικά φορολογικά καθεστώτα με στόχο να ενθαρρύνουν την επιστροφή φορολογικών κατοίκων εξωτερικού στην Ελλάδα, προσφέροντας ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση για ορισμένα εισοδήματα υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η υπαγωγή σε τέτοιο καθεστώς δεν είναι αυτόματη — απαιτεί συνήθως υποβολή σχετικής αίτησης εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου και πλήρωση προϋποθέσεων που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τα προηγούμενα έτη φορολογικής κατοικίας εκτός Ελλάδας. Η εξέταση της καταλληλότητας κάθε περίπτωσης για τέτοιο καθεστώς αξίζει να γίνεται πριν από την οριστικοποίηση της επιστροφής, ώστε να αξιοποιηθούν έγκαιρα τυχόν ευνοϊκές προϋποθέσεις.

Πρακτικά ζητήματα προς εξέταση

Πέρα από τη φορολογία εισοδήματος, η επιστροφή στην Ελλάδα μπορεί να επηρεάσει και άλλα ζητήματα, όπως η μεταχείριση περιουσιακών στοιχείων που διατηρούνται στο εξωτερικό, η ασφαλιστική κατάσταση του προσώπου, και οι υποχρεώσεις δήλωσης που αφορούν λογαριασμούς ή επενδύσεις εκτός Ελλάδας. Ο έγκαιρος σχεδιασμός της μετάβασης, με σαφή εικόνα των υποχρεώσεων που προκύπτουν από την ημέρα απόκτησης της ελληνικής φορολογικής κατοικίας, βοηθά στην αποφυγή εκπλήξεων κατά την πρώτη δήλωση εισοδήματος μετά την επιστροφή.