Κληρονομιά: αποδοχή ή αποποίηση;

Όταν κάποιος καλείται σε κληρονομιά, δεν αποκτά αυτόματα και οριστικά την περιουσία του κληρονομούμενου· έχει τη δυνατότητα να επιλέξει αν θα την αποδεχθεί ή αν θα την αποποιηθεί. Η επιλογή αυτή δεν είναι απλώς τυπική διαδικασία, αλλά ουσιαστική απόφαση, καθώς η κληρονομιά μεταβιβάζει όχι μόνο τα περιουσιακά στοιχεία αλλά και τυχόν υποχρεώσεις του κληρονομούμενου.

Τι σημαίνει αποδοχή

Η αποδοχή κληρονομιάς είναι η πράξη με την οποία ο κληρονόμος εκδηλώνει τη βούλησή του να καταστεί οριστικά δικαιούχος της κληρονομιαίας περιουσίας. Μπορεί να γίνει με συμβολαιογραφικό έγγραφο, ιδίως όταν στην κληρονομιά περιλαμβάνεται ακίνητο, οπότε απαιτείται και η μεταγραφή της στο αρμόδιο υποθηκοφυλακείο ή κτηματολογικό γραφείο για να ολοκληρωθεί η μεταβίβαση. Η αποδοχή μπορεί επίσης να συναχθεί σιωπηρά από συγκεκριμένες ενέργειες του κληρονόμου που φανερώνουν πρόθεση αποδοχής, κάτι που χρειάζεται προσοχή ώστε να μην προκύψει ακούσια δέσμευση.

Τι σημαίνει αποποίηση

Η αποποίηση είναι η αντίθετη επιλογή: ο κληρονόμος δηλώνει ότι δεν επιθυμεί να αποκτήσει την κληρονομιά, με αποτέλεσμα να θεωρείται σαν να μην κλήθηκε ποτέ σε αυτήν. Η δήλωση αποποίησης γίνεται ενώπιον της αρμόδιας δικαστικής αρχής και πρέπει να υποβληθεί εντός σχετικά σύντομης νόμιμης προθεσμίας από τη στιγμή που ο κληρονόμος έλαβε γνώση της επαγωγής της κληρονομιάς και του λόγου αυτής. Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς δήλωση, ο νόμος θεωρεί ότι η κληρονομιά έχει γίνει αποδεκτή.

Πότε εξετάζεται η αποποίηση

Η αποποίηση εξετάζεται συνήθως όταν υπάρχει υποψία ή βεβαιότητα ότι η κληρονομιαία περιουσία περιλαμβάνει χρέη που υπερβαίνουν την αξία του ενεργητικού, ή όταν ο κληρονόμος απλώς δεν επιθυμεί να αναλάβει τη διαχείριση και τις ευθύνες μιας περιουσίας, ανεξαρτήτως αξίας. Πριν από την απόφαση, είναι σκόπιμο να διερευνηθεί η πραγματική οικονομική κατάσταση του κληρονομούμενου, ώστε η επιλογή να στηρίζεται σε στοιχεία και όχι σε υποθέσεις.

Βασικά σημεία προσοχής

• Η αποδοχή, άπαξ και γίνει, δεν ανακαλείται εύκολα
• Η προθεσμία για αποποίηση είναι αυστηρή και η παρέλευσή της ισοδυναμεί με σιωπηρή αποδοχή
• Σε περίπτωση αμφιβολίας για την οικονομική κατάσταση του κληρονομούμενου, υπάρχουν ενδιάμεσες νομικές δυνατότητες που αξίζει να εξεταστούν πριν τη λήψη οριστικής απόφασης
• Η αποποίηση από έναν κληρονόμο μπορεί να μεταθέσει το δικαίωμα κληρονομιάς σε άλλα πρόσωπα, τα οποία καλό είναι να ενημερώνονται έγκαιρα

Η απόφαση αποδοχής ή αποποίησης είναι εξατομικευμένη και συνδέεται στενά με τη συγκεκριμένη περιουσιακή κατάσταση του κληρονομούμενου, γι’ αυτό και συνήθως απαιτεί προσεκτική διερεύνηση πριν οριστικοποιηθεί.