Τι μπορεί να ζητήσει ο ελεγκτής;

Μια από τις πιο συχνές απορίες κατά τη διάρκεια ενός φορολογικού ελέγχου είναι πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η ελεγκτική αρχή στα αιτήματά της. Η απάντηση δεν είναι «ό,τι θέλει» — η εξουσία του ελεγκτή οριοθετείται από το αντικείμενο του ελέγχου και τις αρχές της αναλογικότητας και της νομιμότητας.

Βιβλία και λογιστικά στοιχεία

Ο ελεγκτής μπορεί να ζητήσει την προσκόμιση των βιβλίων και στοιχείων που τηρεί η επιχείρηση ή ο επαγγελματίας, όπως τιμολόγια, αποδείξεις, τραπεζικά παραστατικά, συμβάσεις και κάθε άλλο έγγραφο σχετικό με τις συναλλαγές που εξετάζονται. Το αίτημα πρέπει να συνδέεται με τις χρήσεις και τα αντικείμενα που καλύπτει η εντολή ελέγχου.

Πληροφορίες από τρίτους και διασταυρώσεις

Πέρα από τα στοιχεία που τηρεί ο ίδιος ο φορολογούμενος, η ελεγκτική αρχή έχει τη δυνατότητα να αντλεί πληροφορίες από τρίτες πηγές — τράπεζες, προμηθευτές, πελάτες, δημόσιες υπηρεσίες — και να τις διασταυρώνει με τα δηλωθέντα στοιχεία. Στις περιπτώσεις αυτές, ο φορολογούμενος συχνά καλείται να εξηγήσει ή να δικαιολογήσει αποκλίσεις που εντοπίζονται μέσω αυτής της διασταύρωσης.

Εξηγήσεις και διευκρινίσεις

Ο ελεγκτής μπορεί επίσης να ζητήσει έγγραφες ή προφορικές εξηγήσεις για συγκεκριμένες συναλλαγές, την προέλευση κεφαλαίων, ή τον τρόπο λειτουργίας της επιχείρησης, όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο για την πληρότητα του ελέγχου. Τα ερωτήματα αυτά πρέπει να είναι συγκεκριμένα και να σχετίζονται με το αντικείμενο της έρευνας.

Τα όρια του αιτήματος

Το αίτημα του ελεγκτή δεν μπορεί να είναι απεριόριστο. Ενδεικτικά όρια που πρέπει να τηρούνται:

• Το ζητούμενο στοιχείο πρέπει να σχετίζεται με το αντικείμενο και τις χρήσεις που καλύπτει η εντολή ελέγχου
• Το αίτημα πρέπει να διατυπώνεται με σαφήνεια, ώστε ο φορολογούμενος να γνωρίζει τι ακριβώς καλείται να προσκομίσει
• Πρέπει να τηρείται εύλογη προθεσμία ανταπόκρισης
• Δεν επιτρέπεται η αναζήτηση στοιχείων που δεν έχουν καμία σχέση με το υπό εξέταση αντικείμενο, απλώς επειδή βρέθηκαν κατά τη διάρκεια του ελέγχου

Όταν ένα αίτημα φαίνεται να ξεπερνά αυτά τα όρια, αξίζει να διερευνάται προσεκτικά αν εμπίπτει πράγματι στο αντικείμενο του ελέγχου, καθώς η υπέρβαση αυτών των ορίων μπορεί να αποτελέσει αργότερα λόγο αμφισβήτησης της νομιμότητας της διαδικασίας.